تا قبل از مشروطه چیزی به نام ادبیات کودک و نوجوان نداشتیم

گزارشی از آخرین نشست چای و داستان در سال 96

تا قبل از مشروطه چیزی به نام ادبیات کودک و نوجوان نداشتیم


بیست و ششمین مهمانی کارگاه چای و داستان با حضور فرهاد حسن زاده در بیست و یکمین روز از اسفند 1396 برگزار شد.

نامزد نهایی جایزه هانس کریستیان آندرسن درباره‎ی چیستی و جایگاه ادبیات کودک و نوجوان در ادبیات فارسی گفت:

ادبیات کودک و نوجوان شاخه‎ای از ادبیات بزرگسال ماست که امروز رشته‎ی خودش را دارد، اما تا قبل از انقلاب مشروطه در ایران چیزی به نام ادبیات کودک و نوجوان نداشتیم؛ متن‎هایی بود که شخصیت‎های کودک و نوجوان داشتند ولی چیزی به نام ادبیات کودک و نوجوان نداشتیم.

از انقلاب مشروطه به بعد کسانی آمدند که به فکر خواندنی‎هایی برای بچه‎ها افتادند، ازجمله جبار باغچه‎بان. با این حال عمده ادبیات کودک و نوجوان این دوره شکل ترجمه داشت و سپس در دهه‎ی چهل جهشی در ادبیات کودک و نوجوان اتفاق افتاد. در این دوره شورای کتاب کودک و کانون پرورش فکری کودک و نوجوان شکل گرفت.
بعد از انقلاب ادبیات کودک و نوجوان به دلیل فضای ایجاد شده رشد کرد. البته در ابتدا کارهایی که نوشته می‎شد به طور عمده رنگ و بوی شعاری داشتند هم کارهایی که چپ‎ها می‎نوشتند هم کارهایی که انقلابیون می‎نوشتند.

در دهه هفتاد گویی شور انقلابی و جنگ فروکش کرد و نویسندگان به خلق ادبیات در شکل معمول و طبیعی خودش شروع کردند. در دهه هشتاد و نود شاهد نوعی ادبیات کودک و نوجوان بودیم که به سوی حرفه‎ای شدن پیش رفت، ادبیاتی که نوآوری و خلاقیت را مورد توجه قرار داد. در همین دوره مجلات کودک و نوجوان در کنار کتاب‎های کودک و نوجوان رونق گرفت و به کمک آمد.

نویسنده رمان «هستی» در جریان‎شناسی ادبیات کودک و نوجوان تصریح کرد: طی همه این سال‎ها دو نوع ادبیات کودک و نوجوان داشتیم:

یک. ادبیات کودک رسمی، یعنی کودکی که ما انتظار داریم آن گونه ظاهر شود، یک کودک پاستوریزه! این ادبیات به‎گونه‎ای از خود اصل کودکی فاصله می‎گیرد و درواقع کودک هم با آن ارتباط برقرار نمی‎کند و لذت نمی‎برد.

دو. ادبیات کودک غیررسمی، یعنی کودکی که هست و در واقعیت زندگی می‎کند، این نوع از ادبیات شیطنت‎ها و بازیگوشی‎های کودکانه را هم می‎بیند و سعی می‎کند بیشترین ارتباط را با کودک و نوجوان برقرار کند. 

دومین محور کارگاه چای و داستان پرسش و پاسخ شرکت کنندگان در جلسه با فرهاد حسن زاده بود و در سومین محور جلسه معصومه میرابوطالبی فصل اول از رمان چاپ نشده اش «من سنگ نخواهم شد» را خواند.

مدرسه اسلامی هنر
۲۶ اسفند ۱۳۹۶
صفحه اصلی/ گزارش
چای و داستانآموزش آزادداستانرمان